Από πού μπορεί να προέρχεται ο πόνος;
Το γόνατο είναι η μεγαλύτερη άρθρωση του σώματος. Το σχηματίζουν το μηριαίο οστό, η κνήμη και η επιγονατίδα, που καλύπτονται από αρθρικό χόνδρο, ενώ τη σταθερότητα και την κίνησή του εξασφαλίζουν οι δύο μηνίσκοι, οι σύνδεσμοι, οι τένοντες και οι μύες γύρω του. Πόνος μπορεί να προέλθει από οποιοδήποτε από αυτά.
Οι συχνότερες αιτίες είναι:
- Οστεοαρθρίτιδα γόνατος: η φθορά του χόνδρου προκαλεί πόνο στο περπάτημα και στις σκάλες, δυσκαμψία και σταδιακό περιορισμό της κίνησης, συνήθως σε μεγαλύτερες ηλικίες.
- Ρήξη μηνίσκου: τραυματική μετά από απότομη στροφή του γονάτου σε νεότερους, ή εκφυλιστική σε μεγαλύτερους ανθρώπους.
- Ρήξη πρόσθιου χιαστού: συνήθως αθλητικός τραυματισμός, με πρήξιμο και αίσθημα ότι το γόνατο «φεύγει».
- Βλάβες αρθρικού χόνδρου: εντοπισμένες βλάβες μετά από τραυματισμό ή επιβάρυνση.
- Επιγονατιδομηριαίος πόνος: πόνος στο μπροστινό μέρος του γονάτου, που χειροτερεύει στις σκάλες, στο κάθισμα για ώρα και στο σκύψιμο.
- Τενοντοπάθειες και θυλακίτιδες, όπως του επιγονατιδικού τένοντα ή του χήνειου ποδός, συχνά από υπερκόπωση.
- Πόνος από το ισχίο: η οστεοαρθρίτιδα του ισχίου μπορεί να εκδηλώνεται κυρίως ως πόνος στο γόνατο.
Πού πονάει και τι μπορεί να σημαίνει
Το σημείο του πόνου δίνει χρήσιμες ενδείξεις, χωρίς όμως να αρκεί από μόνο του για διάγνωση:
- Μπροστά, γύρω από την επιγονατίδα: επιγονατιδομηριαίος πόνος, τενοντοπάθεια του επιγονατιδικού τένοντα, βλάβες χόνδρου της επιγονατίδας.
- Στην έσω πλευρά: ρήξη του έσω μηνίσκου, φθορά του έσω διαμερίσματος, θυλακίτιδα του χήνειου ποδός.
- Στην έξω πλευρά: ρήξη του έξω μηνίσκου ή ερεθισμός της λαγονοκνημιαίας ταινίας σε δρομείς.
- Πίσω από το γόνατο: κύστη Baker, που συχνά συνοδεύει άλλη ενδαρθρική πάθηση.
Πολλές από αυτές τις παθήσεις συνυπάρχουν, γι’ αυτό η κλινική εξέταση είναι απαραίτητη πριν από οποιαδήποτε θεραπεία.
Συμπτώματα που χρειάζονται εξέταση
- Πόνος που επιμένει περισσότερο από δύο με τρεις εβδομάδες
- Πρήξιμο που επανέρχεται
- Αίσθημα αστάθειας ή ότι το γόνατο «φεύγει»
- «Κλείδωμα» ή αδυναμία να τεντώσετε πλήρως το πόδι
- Δυσκαμψία το πρωί ή μετά από ακινησία
- Πόνος που σας ξυπνά τη νύχτα
- Δυσκολία στο περπάτημα, στις σκάλες ή στο σκύψιμο
Πώς γίνεται η διάγνωση
Η διάγνωση ξεκινά από το ιστορικό (πώς ξεκίνησε ο πόνος, αν υπήρξε τραυματισμός, τι τον χειροτερεύει) και την κλινική εξέταση, που ελέγχει την κίνηση, τη σταθερότητα, τους μηνίσκους και τους συνδέσμους.
Η ακτινογραφία σε φόρτιση δείχνει τη φθορά της άρθρωσης και την ευθυγράμμιση του σκέλους. Η μαγνητική τομογραφία χρησιμοποιείται όταν χρειάζεται να εκτιμηθούν οι μηνίσκοι, οι σύνδεσμοι και ο χόνδρος, ενώ το υπερηχογράφημα βοηθά στις παθήσεις των τενόντων. Δεν χρειάζεται κάθε πόνος μαγνητική: η εξέταση καθορίζει ποιος έλεγχος έχει νόημα.
Πώς αντιμετωπίζεται
Οι περισσότερες αιτίες πόνου στο γόνατο αντιμετωπίζονται χωρίς χειρουργείο, με:
- προσαρμογή της δραστηριότητας για όσο χρειάζεται
- πρόγραμμα ενδυνάμωσης και φυσικοθεραπεία
- έλεγχο του σωματικού βάρους
- αναλγητικά ή αντιφλεγμονώδη, όπου ενδείκνυνται
- ενέσεις στην άρθρωση σε επιλεγμένες περιπτώσεις
Όταν η συντηρητική θεραπεία δεν αρκεί ή η βλάβη το απαιτεί, οι χειρουργικές επιλογές περιλαμβάνουν την αρθροσκόπηση γόνατος για βλάβες μηνίσκου και χόνδρου, την ανακατασκευή του πρόσθιου χιαστού, και στην προχωρημένη φθορά την ολική αρθροπλαστική γόνατος ή τη ρομποτική αρθροπλαστική με το σύστημα CORI®.
Συχνές ερωτήσεις
Χρειάζεται πάντα μαγνητική τομογραφία για πόνο στο γόνατο;
Όχι. Πρώτα γίνεται η κλινική εξέταση και, συνήθως, μια ακτινογραφία. Η μαγνητική ζητείται όταν η εξέταση δείχνει βλάβη μηνίσκου, συνδέσμου ή χόνδρου, ή όταν ο πόνος δεν εξηγείται με τον αρχικό έλεγχο.
Βάζω πάγο ή ζεστό στο γόνατο;
Μετά από πρόσφατο τραυματισμό ή όταν το γόνατο είναι πρησμένο, ο πάγος για 15–20 λεπτά μερικές φορές την ημέρα βοηθά στον πόνο και στο οίδημα. Η θερμότητα ταιριάζει περισσότερο στη χρόνια δυσκαμψία χωρίς πρήξιμο. Αν τα συμπτώματα επιμένουν, χρειάζεται εξέταση.
Πότε πρέπει να δω ορθοπαιδικό;
Όταν ο πόνος διαρκεί περισσότερο από δύο με τρεις εβδομάδες, όταν υπάρχει πρήξιμο, αστάθεια ή «κλείδωμα», όταν ο πόνος σας ξυπνά τη νύχτα, και πάντα αμέσως μετά από τραυματισμό με αδυναμία στήριξης.
Ο πόνος στο γόνατο σημαίνει ότι θα χρειαστώ χειρουργείο;
Στις περισσότερες περιπτώσεις όχι. Οι περισσότερες αιτίες αντιμετωπίζονται με άσκηση, φυσικοθεραπεία και φαρμακευτική αγωγή. Το χειρουργείο συζητείται όταν η βλάβη το απαιτεί ή όταν η συντηρητική θεραπεία δεν βοηθά πια.
